Uzależnienie od telefonu – jak pomóc dziecku?

Trudności w utrzymaniu uwagi, niepokojące zachowania społeczne, impulsywne reakcje – to tylko kilka alarmujących przykładów, które mogą sygnalizować, że Twoje dziecko jest uzależnione od telefonu. 

Chyba wszyscy oswojeni już jesteśmy z widokiem nastolatków przyklejonych do smartfonów. Często też problem ten jest bagatelizowany i tłumaczony okresem buntu. Nie da się jednak ukryć, że zjawisko uzależnienia od telefonu dotyka też coraz młodsze dzieci. Jak zatem zapobiec uzależnieniom? A jak wesprzeć dziecko, które boryka się z takim problemem? 

Lepiej zapobiegać niż leczyć – czyli jak budować zdrowe wzorce

Już od wczesnego dzieciństwa warto dbać o higienę związaną z używaniem telefonów. Powszechnie wiadomo, żę oswajanie dzieci z ekranami od wczesnych lat jest dla nich bardzo szkodliwe – nie tylko z uwagi na możliwość wykształcenia niezdrowych mechanizmów, ale także ze względu na wpływ m.in. smartfonów na rozwój dziecka. Nie będzie więc dobrym pomysłem puszczanie bajeczki na smartfonie w trakcie rozszerzania diety dziecka czy stosowanie smartfona jako “uspokajacza”. 

Warto także przyjrzeć się sobie w lustrze. Czy jako rodzic nie daję dziecku szkodliwego wzorca? Czy nie normalizuję bycia “przyklejonym” do telefonu? Nasze zachowania mają wpływ na kształtowanie przyszłych postaw dziecka – nie można tego bagatelizować. 

Czy to już uzależnienie? Czyli jak rozpoznać niepokojące oznaki 

W życiu dziecka przychodzi jednak taki moment, że ten telefon otrzymuje. Dla wielu rodziców jest to też zbawienne narzędzie – mogą kontaktować się z dzieckiem, np. gdy wraca ze szkoły. Jeśli dziecko utrzymuje higienę elektroniczną, jest w stanie odłożyć telefon, bawić się bez niego czy nawiązywać relacje w “realu”, to posiadanie smartfona może nieść wiele korzyści. Warto jednak być wyczulonym na zachowania, które mogą być alarmującym sygnałem. Na co więc zwracać szczególną uwagę? 

• rozdrażnienie, gdy dziecko nie może z jakiegoś powodu używać telefonu 
• nadmierne reagowanie na bodźce ze smartfona, np. dźwięk powiadomienia 
• trudności w koncentracji 
• izolacja w cyfrowym świecie – telefon staje się jedynym “przyjacielem” dziecka, oddala się ono od rówieśników czy rodziny 
• zaniedbywanie obowiązków oraz wcześniejszych zainteresowań kosztem czasu spędzanego z telefonem 
• zaburzenia snu oraz potrzeba sięgnięcia po telefon od razu po przebudzeniu 

Co powoduje uzależnienie od telefonu? 

Każde uzależnienie związane jest z różnymi mechanizmami. Smartfony oferują dziecku wiele bodźców, zaspokajają ich potrzebę stymulacji, mogą też stanowić ucieczkę od trudnych emocji czy sytuacji, np. kryzysów rodzinnych. 

Warto także podkreślić, że algorytmy mediów społecznościowych czy mechanizmy stosowane w grach mają na celu podtrzymywanie zainteresowania i wywoływania tzw. FOMO (“fear of missing out” – strach przed przegapieniem czegoś). 

Utrwalanie szkodliwych zachowań może być także związane z brakiem stawiania granic przez rodziców. 

Jak budować dobre postawy? Czyli jak pokonać uzależnienie od telefonu lub jemu zapobiec 

Kiedy zauważysz, że Twoje dziecko może mierzyć się z podobnym problemem, warto zacząć od rozmowy. Można zadać dziecku pytania dotyczące tego, jak się czuje, gdy nie może używać telefonu lub co mu daje spędzenie czasu przed ekranem. 

Kolejnym krokiem jest ustalenie granic (granice związane z używaniem urządzeń mobilnych warto stawiać nawet, jeśli problem nie dotyczy Twojego dziecka). Dobrym pomysłem będzie wyznaczenie czasu na korzystanie ze smartfona, a także zaplanowanie czasu “offline”, który może być też rodzinnym nawykiem. 

Obecnie jest też wiele narzędzi, które mogą kontrolować czas spędzany na korzystaniu z urządzenia, co pomoże śledzić postępy dziecka oraz skuteczność działań. Warto także zadbać o to, by dziecko miało zdrowe alternatywy, np. przestrzeń do rozwijania swoich pasji czy spędzania czasu z rówieśnikami. 

Jeśli jednak zauważasz, że problem może mieć poważniejsze podłoże lub trudno jest wypracować z dzieckiem zasady zdrowego korzystania ze smartfona, warto skonsultować się ze specjalistą, by zadbać o dobro dziecka.